Nippur werkt mee aan de energietransitie

De energietransitie is een groot project, met veel bewegende delen. Nippur is hier ook een onderdeel van met verschillende kleine radertjes in het grote geheel. Want een aantal van de Nippur collega’s hebben bij verschillende energie partijen (EDSN, Enexis, Alfen, TenneT, Alliander) een opdracht gedaan of zitten er nu nog steeds op een opdracht. In deze blog is te lezen hoe we hebben bijgedragen.

De energietransitie

De overgang van het gebruik van fossiele energie naar duurzame energie (uit hernieuwbare bronnen) wordt de energietransitie genoemd. Hernieuwbare energie komt uit natuurlijke bronnen die steeds opnieuw worden aangevuld en niet opraken, zoals de wind, de zon, de aarde, waterkracht en biomassa. Het ultieme doel is om de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen het jaar 2050 tot nul te reduceren, om klimaatneutraliteit te bereiken.

(Bron: https://www.energie-nederland.nl/onderwerpen/energiesysteem/ en https://www.cbs.nl/nl-nl/economie/industrie-en-energie/energietransitie)

Het volgende plaatje laat zien wat de bronnen van energie zijn en het aandeel per bron in 2021 (bron: https://www.energievergelijk.nl/onderwerpen/duurzame-energie)

Het succes van de energietransitie hangt af van onder andere de samenwerking en medewerking van overheden en de volgende partijen binnen de energietransitie:

TenneT

TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet en is hiermee in Nederland de enige netbeheerder die verantwoordelijk is voor het beheer van het transportnet, de aansluiting van elektriciteitsproducenten op het net, het transport van elektriciteit en de afstemming van het elektriciteitsaanbod op de vraag.

TenneT transporteert elektriciteit vanaf de bron (opwekking) naar de distributienetten. Die brengen de stroom bij gebruikers. Elektriciteit kan moeilijk worden opgeslagen en is dus niet op voorraad aanwezig. Om een continue levering van elektriciteit te garanderen, moeten vraag en aanbod dan ook 24 uur per dag en 7 dagen per week in balans worden gebracht.

(bron: www.tennet.eu)

EDSN

EDSN zorgt ervoor dat de energiemarkt te allen tijde beschikt over de benodigde energiedata. Daarmee levert EDSN een belangrijke bijdrage aan de energietransitie.

Denk daarbij aan: Hoeveel energie wordt er per aansluiting verbruikt? Wie levert energie aan wie? En hoeveel zonne-energie wordt er op een dag opgewekt? EDSN zorgt voor het uitwisselen van alle energiedata tussen netbeheerders, energieleveranciers, consumenten en andere partijen in de markt.

(bron: https://www.edsn.nl/waar-werken-wij-aan/)

De netbeheerders

De huidige netbeheerders van het laagspanningsnet in Nederland zijn Liander (het netwerkbedrijf van Alliander), Stedin, Enexis Netbeheer, Coteq Netbeheer, Rendo Netbeheer en Westland Infra Netbeheer. Per regio is maar 1 netbeheerder actief. De netbeheerder zorgt dat de energie bij jou thuis geleverd kan worden (door aanleg, beheer en onderhoud van het energienet), distributie van gas en elektriciteit en het beheer, vervanging en aanpassing van alle energiemeters en aansluitingen in de regio. Sinds 2013 werken alle netbeheerders met 1 gezamenlijk informatiesysteem (centraal aansluitingenregister C-AR), waarin de informatie over alle gas- en elektriciteitsaansluitingen wordt beheerd. Hierdoor is het heel eenvoudig om een verhuizing of energie overstap te verwerken.

De marktpartijen zijn verantwoordelijk voor energieproductie, energieopslag en omzetten van energie. Energieopslag maakt het mogelijk om energie op te slaan op het moment dat de prijs voor energie laag is (en er veel aanbod is) tot het moment dat de prijs hoog is (en het aanbod beperkt). Voor hernieuwbare energiebronnen zijn de technologieën voor energieopslag essentieel (zoals batterijen, gepompte waterkrachtopslag, thermische energieopslag, etc), omdat de hoeveelheid van deze energie vaak afhankelijk is van het weer. Door deze opslagmogelijkheden kan het gebruik van fossiele brandstoffen beperkt worden op de piekmomenten van energieverbruik. (bron: https://www.energie-nederland.nl/onderwerpen/energieopslag/)

Het volgende plaatje geeft het stroomnetwerk aan:

Vanuit Nippur zijn we als volgt betrokken geweest bij kleine onderdelen, belangrijk voor de energietransitie:

Projectbeheersing bij Landelijke Netbeheerders (Tennet)

Het transport van de elektriciteit gaat onder andere via enorm dikke, kilometerslange kabels op de zeebodem. Het aanleggen van één zo’n kabel is een groot project, waar heel veel bij komt kijken. Om goed te kunnen sturen op zo’n project zijn er gegevens nodig vanuit de projectplanningen. Denk daarbij aan: welke onderdelen er in welke maand nodig zijn, wanneer moeten de onderdelen worden besteld, hoeveel FTE aan technici er in elke maand nodig zijn, hoeveel dat allemaal gaat kosten, wat wordt er allemaal al vooruit betaald enz. Doordat er altijd onvoorziene omstandigheden zijn (zo stuiten ze op de zeebodem weleens op een mijn uit de Tweede Wereldoorlog en dan moet die eerst worden weggehaald voor ze weer verder kunnen), kunnen er ook cijfers bijgesteld worden. Met onze rapporten kunnen de controllers zicht houden op een goed verloop en worden planningen bijgesteld.

Inzicht geven in Energiemix (Tennet)

Er worden ook meetgegevens (metingen per kwartier) ingelezen van verschillende soorten energie (zoals wind, zon en de fossiele opwek). Hiermee wordt getoond voor hoeveel procent het gaat om windenergie en voor hoeveel zon (dit is wisselt natuurlijk sterk door het weer).

Toekomstbestendige informatie/datauitwisseling tussen lokale Netbeheerders (EDSN & Alliander)

Bij EDSN hebben we aan de wieg gestaan van één centraal data platform. Data wordt verzameld vanuit de markt bekende systemen, zoals het centraal aansluitingen register (C-AR), het centraal allocatie, reconciliatie en meetdata systeem (C-ARM) en Centrale Registratie Energie Systemen (CERES). Hierop zijn producten ontwikkeld, zoals een centrale energiebalans en inzichten met betrekking tot netverlies. Deze informatie kunnen de verschillende netbeheerders in hun markt faciliterende processen gebruiken. EDSN levert vanuit het platform ook dataproducten. Deze dataproducten dienen om processen te ondersteunen die niet gecentraliseerd kunnen worden omdat er eigen netbeheer data nodig is. Bijvoorbeeld in het netrekenen en processen rondom congestiemanagement. De gecentraliseerde inzichten en de dataproducten voor decentrale processen maken dat een belangrijke interface tussen EDSN en de netbeheerders op termijn uitgefaseerd kan worden.

Er is ook een behoorlijke uitdaging met de hoeveelheid data. Van iedere slimme meter komt er in theorie ieder kwartier een meterstand, zowel kleinverbruikers (huishoudens) als grootverbruikers (bedrijven). Daarnaast nog standen en verbruiken voor gas en de resultaten van de verschillende processen die dan weer met de netbeheerders gedeeld kunnen worden.

Bij Alliander wordt de interface tussen EDSN C-ARM en Alliander uitgefaseerd. De requirements van Alliander moet gevalideerd worden met het aanbod van EDSN en de twee ontwikkelroadmaps (van EDSN en Allliander) moeten op elkaar afgestemd worden. Om de requirements helder te krijgen is het belangrijk om het gebruik van de interface goed in kaart te brengen. Dat is een flinke puzzel.

Identificatie van knelpunten in energienet (Enexis)

Nippur helpt de BI-teams binnen Enexis met datamodelleren. Datamodelleren is een vergeten ambt waarvan Big Data tool-leveranciers al jaren roepen dat het niet (meer) nodig is.

Gelukkig komt het besef steeds meer terug dat dat niet waar is. Het afgelopen jaar zijn we bezig geweest met het ondersteunen van de transitie naar datavault modellering voor de integratie-laag van het Enexis Data Platform, en de modellering van sterschema’s ten behoeve van rapportages/dashboards voor de waardeketen Grootverbruik en Netten (GV&N).

De energietransitie is dé uitdaging waar Enexis en alle collega netbeheerders voor staan.

Er wordt gigantisch geïnvesteerd in het uitbreiden/vergroten van het elektriciteitsnet. Waar “vroeger” uitbreiding gebaseerd was op specifieke vragen vanuit klanten, wordt er nu proactief geïnvesteerd in LaagSpanning (LS) en MiddenSpanning (MS) stations. De capaciteit van bestaande stations wordt vergroot en ook worden nieuwe stations gebouwd.

De dashboards laten zien waar knelpunten in het net zitten op basis van beschikbare capaciteit en gewenste/gevraagde capaciteit.

Projectbeheersing lokale netbeheerders (Enexis)

Er zijn diverse dashboards voor het monitoren van infra-projecten.

De hoeveelheid werk is veel meer dan Enexis met eigen personeel alleen aankan. Enexis neemt steeds vaker de rol van regie-voerder op zich en veel werk wordt uitbesteed aan aannemers. Deze verschuiving van het werk wordt ondersteund met dashboards ten behoeve van monitoring en sturing. Een specifiek dashboard bevat allerlei KPI’s waarover afspraken met de aannemers worden gemaakt.

Veel grootzakelijke klanten kunnen niet aangesloten worden als gevolg van het feit dat het net “vol” zit. Dat is een pijnlijke situatie die Enexis niet op korte termijn kan oplossen. Wat Enexis wel kan is communiceren wanneer de verwachting is dat ze wel aangesloten kunnen worden (wachtlijst management).  Ten slotte wordt veel effort gestoken in Congestiemanagement (het beter op elkaar afstemmen van de vraag en de beschikbare capaciteit van het net). Denk hierbij aan afstemming met bestaande en nieuwe klanten over tijdvakken waarin overeengekomen capaciteit wordt geleverd (of ontvangen).

Ondersteuning bij de supplychain van marktpartijen voor produceren tranformatorhuisjes en laadpalen (Alfen)

Alfen biedt totaaloplossingen op het gebied van het hoog- en middenspanningsnet. Ze ontwikkelen producten voor de opslag en distributie van elektrische energie, maar geven ook advies over de meest efficiënte inrichting van het elektriciteitsnet (bron: https://alfen.com/nl/over-alfen). Bij Alfen zorgt de supply chain afdeling ervoor dat de juiste spullen op tijd en op de juiste plek aanwezig zijn.

Nippur is bezig geweest met de data rondom supply chain management. Hierdoor ligt de productie zelden stil en kan er zoveel mogelijk geproduceerd worden. Dit is een waardevolle bijdrage aan de energietransitie. 

Trots op onze bijdrage

Dus ja, als Nippur hebben we bijgedragen en dragen we nog steeds bij aan de energietransitie als klein radartje in een groter geheel. Maar ook dit kleine radartje is belangrijk om in beweging te blijven!

In de vorm van onze mobiliteitsregeling proberen we op een andere manier een bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen. Dit door onder andere elektrisch rijden aan te moedigen, de NS-business card aan te bieden en zelfs een leasefiets.